Khủng hoảng bất động sản Trung Quốc vẫn chưa chấm dứt

Ông chủ Evergrande vừa bị kết án chung thân, 5 năm sau khi công ty vỡ nợ, nhưng khủng hoảng bất động sản Trung Quốc vẫn chưa chấm dứt.

Tuần trước, Chủ tịch kiêm nhà sáng lập Evergrande Hui Ka Yan bị một tòa án nước này kết án chung thân. Evergrande là biểu tượng của cả thời kỳ bùng nổ lẫn sụp đổ của thị trường bất động sản Trung Quốc. Phán quyết này khép lại cuộc điều tra kéo dài 3 năm với người từng là tỷ phú giàu nhất châu Á.

Hui bị kết tội với hàng loạt hành vi, từ sử dụng vốn sai mục đích đến hối lộ.

Tuy nhiên, cuộc khủng hoảng bất động sản Trung Quốc vẫn chưa có dấu hiệu chấm dứt, dù đã bước sang năm thứ 6. Giới phân tích đánh giá bất động sản vẫn đang là lực cản với nền kinh tế lớn thứ 2 thế giới, gây khó khăn cho hàng triệu hộ gia đình và buộc nền kinh tế lớn thứ hai thế giới phải dựa nhiều hơn vào xuất khẩu để tăng trưởng.

Sáu năm sau khi giới chức tài chính Trung Quốc siết cho vay lĩnh vực bất động sản để giảm rủi ro hệ thống, khó khăn vẫn tiếp diễn. Hàng triệu bất động sản bị bỏ hoang khi đang xây dựng dở dang. Đà phục hồi giá nhà mới tại những thành phố lớn như Bắc Kinh và Thượng Hải đã chững lại. Doanh số bán đất tiếp tục lao dốc. Đà giảm trong doanh số bán bất động sản và hoạt động xây dựng ngày càng lớn.

Tại các thành phố nhỏ hơn, giá nhà đã qua sử dụng hiện thấp hơn gần 25% so với năm 2020, gây sức ép lên tiêu dùng. Kinh tế Trung Quốc quý trước tăng trưởng 4,3% so với cùng kỳ năm ngoái – thấp nhất hơn 3 năm.

Khi lĩnh vực từng là động lực của nhu cầu trong nước đi xuống, Trung Quốc ngày càng dựa nhiều hơn vào xuất khẩu để thúc đẩy tăng trưởng. Thặng dư thương mại của nước này đã tăng hơn gấp đôi kể từ năm 2019, khiến căng thẳng với Liên minh châu Âu (EU) và Mỹ leo thang. Việc này đồng thời làm dấy lên lo ngại về một “Cú sốc Trung Quốc 2.0”, khi hàng xuất khẩu của nước này lấn át các ngành sản xuất của nhiều đối tác thương mại.

“Đây là vấn đề mang tính hệ thống và không thể can thiệp được nhiều. Số căn nhà đang nhiều hơn số hộ gia đình. Hơn một phần ba dân số Trung Quốc coi căn nhà thứ 2 là công cụ đầu tư”, Sam Radwan – Giám đốc hãng tư vấn bất động sản Enhance International cho biết.

Evergrande vỡ nợ quốc tế năm 2021 và bắt đầu thanh lý tài sản năm 2024. Họ thiệt hại nặng nhất ngành, do lạm dụng đòn bẩy tài chính để phát triển dự án và kinh doanh đa ngành.

Đối thủ của họ – Country Garden vỡ nợ năm 2023 và kể từ đó không mua thêm bất kỳ khu đất nào. Một hãng bất động sản lớn khác là China Vanke đang tìm cách gia hạn thanh toán với một số lô trái phiếu và đã thay phần lớn ban lãnh đạo.

Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vài năm qua nỗ lực chuyển hướng dòng tín dụng ngân hàng và hỗ trợ của chính phủ từ lĩnh vực bất động sản sang công nghệ, như robot hay bán dẫn. Tuy nhiên, quy mô các lĩnh vực mới nổi này vẫn còn quá nhỏ để bù đắp được khoảng trống khi thị trường nhà ở liên tục lao dốc, giới phân tích cho biết.

“Tăng trưởng và những lợi ích từ tăng trưởng đang được phân bổ với phạm vi hẹp hơn rất nhiều trong nền kinh tế. Đây là nguyên nhân quan trọng khiến tiêu dùng khó phục hồi”, Max Zenglein – nhà kinh tế học cấp cao tại Conference Board Asia cho biết.

Khi phần lớn hãng bất động sản tư nhân đã vỡ nợ, các hãng quốc doanh đang chiếm ưu thế. Giới quan sát dự báo lĩnh vực bất động sản sẽ chịu giám sát chặt chẽ hơn nữa từ chính phủ. “Thực tế, các ngân hàng từ lâu gần như ngừng cho vay công ty bất động sản tư nhân”, nhân viên tín dụng tại một ngân hàng quốc doanh lớn cho biết.

Radwan ước tính Trung Quốc sẽ phải mất 18 tháng mới giải quyết xong tồn kho bất động sản. Giá nhà cũng phải giảm thêm 40% từ mức năm ngoái thì thị trường mới cân bằng. Quá trình này có thể phải mất thêm 10 năm nữa.

“Người dân Trung Quốc rất thông minh. Họ biết rõ thị trường vẫn còn cách đáy rất xa, nhưng không thể nhìn thấy đáy ở đâu”, Radwan nói.

Một số nhà phân tích khác thì cho rằng thời điểm tồi tệ nhất có thể đã qua. “Chúng tôi không cho rằng tình hình sẽ xấu đi đáng kể. Kịch bản khả thi nhất là giá tiếp tục giảm, giúp thị trường giải phóng nguồn cung dư thừa và chuẩn bị cho sự cải thiện”, Christopher Beddor – Giám đốc nghiên cứu Trung Quốc tại Gavekal Dragonomics cho biết.

Phán quyết dành cho Hui Ka Yan trở thành chủ đề nóng trên mạng xã hội Trung Quốc tuần qua. Các bài đăng về việc này thu hút hơn 370 triệu lượt xem và 72.000 lượt thảo luận trên Weibo.

“Nỗi đau này không thể nguôi ngoai”, Jason Wang (38 tuổi) cho biết. Giá trị căn nhà của anh tại Sơn Đông – một trong những nơi chịu ảnh hưởng nặng nhất từ cuộc khủng hoảng nhà ở, đã giảm 25% kể từ khi mua vào năm 2019. “Khi người ta còn phải lo bữa ăn, thì ai có tiền mua nhà?”, anh nói.

Hà Thu (theo Reuters)

Nguồn: VnExpress