Thầy giáo khom lưng đứng lớp nuôi giấc mơ "7 số 0" cho người khuyết tật

Người thầy khom lưng vì bệnh hiểm và lớp học đặc biệt

Từng hạt đá nhỏ được anh Nguyễn Đức Thể, giáo viên lớp tranh đá quý (Trung tâm phục hồi chức năng người khuyết tật Thụy An) tỉ mỉ đặt lên mặt kính. Mỗi khi một học viên lúng túng, anh lại chậm rãi dùng ngôn ngữ ký hiệu, giải đáp từng thắc mắc và hướng dẫn từng thao tác. 

Ít năm trước khi đứng lớp, anh Nguyễn Đức Thể từng ngồi ở vị trí của các học viên ngày hôm nay, mang theo nỗi lo không biết liệu mình còn có thể lao động và tự nuôi sống bản thân hay không.

Năm 2000, khi đang ở độ tuổi sung sức, anh Nguyễn Đức Thể bất ngờ gặp biến cố sau một cơn sốt. Từ một thanh niên khỏe mạnh, anh dần mất khả năng vận động khi cột sống ngày càng co cứng, cơ thể luôn trong tư thế gập về phía trước.

“Bác sĩ chẩn đoán tôi bị viêm đa khớp cấp, sau đó chuyển biến thành biến chứng khiến cột sống bị liệt. Có thời gian tôi gần như suy sụp vì nghĩ mình sẽ không còn làm được gì nữa”, anh Thể nhớ lại.

Năm 2007, anh tìm đến Trung tâm Phục hồi chức năng người khuyết tật Thụy An (Bộ Y tế) với mong muốn học một nghề để có thể tự nuôi sống bản thân.

4 năm sau, khi trung tâm mở lớp tranh đá quý và cử người đi đào tạo, anh là một trong những học viên đầu tiên đăng ký. Gần nửa năm theo học tại Gia Lâm, anh miệt mài làm quen với đá mảnh, đá bột và kỹ thuật phối màu, những công đoạn đòi hỏi sự kiên nhẫn và chính xác.

Trở về trung tâm, anh trở thành giáo viên đầu tiên của lớp tranh đá quý và gắn bó với công việc ấy cho đến hôm nay.

“Tôi từng nghĩ rồi sẽ có ngày mình phải rời trung tâm. Không ngờ nơi đây lại cho tôi cơ hội học nghề rồi tiếp tục ở lại để dạy nghề cho những người có hoàn cảnh giống mình”, anh chia sẻ.

Theo anh Nguyễn Đức Thể, giá trị của mỗi bức tranh phụ thuộc vào kích thước, mức độ cầu kỳ và thời gian hoàn thiện. Nếu có đầu ra ổn định, nghề làm tranh đá quý có thể mang lại thu nhập khoảng 10 triệu đồng mỗi tháng, giúp người khuyết tật phần nào tự trang trải cuộc sống.

Từ nét bút, sợi chỉ đến những sản phẩm đầu tay

Không chỉ có lớp tranh đá quý, tại Trung tâm Phục hồi chức năng người khuyết tật Thụy An còn nhiều lớp hướng nghiệp khác, giúp học viên rèn luyện kỹ năng, học nghề phù hợp với khả năng và từng bước chủ động hơn trong cuộc sống.

Đối diện với lớp tranh đá quý là một lớp học đặc biệt khác. Chiếc bút lửa được nung đỏ lướt trên mặt gỗ, từng mảng màu nâu dần hiện lên theo nét vẽ của người học. Mỗi khi một học viên dừng bút, chị Trần Ngọc Ánh, giáo viên lớp tranh bút lửa, lại bước tới quan sát rồi dùng ngôn ngữ ký hiệu để hướng dẫn thay cho những lời giảng bài như ở các lớp học thông thường.

Từ những người không biết gì về hội họa, họ dần tạo ra những bức tranh hoàn chỉnh, có thể bán với mức giá 300.000-700.000 đồng.

Đặc biệt hơn, việc học nghề không chỉ giúp họ có thêm thu nhập mà còn từng bước lấy lại sự tự tin, mở rộng cơ hội hòa nhập cộng đồng và chủ động xây dựng cuộc sống của chính mình.

Mỗi học viên đến với lớp học ở một thời điểm và có khả năng tiếp thu khác nhau nên giáo viên không áp dụng một lộ trình chung.

Người mới được hướng dẫn cách cầm bút, pha màu và tập những nét vẽ đầu tiên. Khi đã thành thạo các kỹ năng cơ bản, học viên mới chuyển sang hoàn thiện những bức tranh có độ khó cao hơn trước khi làm quen với kỹ thuật tranh bút lửa.

Đây cũng là công đoạn đòi hỏi nhiều thời gian và sự kiên trì, đầu bút được nung nóng để tạo sắc độ ngay trên mặt gỗ. Chỉ cần thay đổi lực tay hoặc thời gian giữ bút, màu gỗ sẽ chuyển từ nhạt đến đậm.

“Tùy khả năng của từng học viên, để vẽ được tranh bút lửa thường mất khoảng 1-2 năm. Khi đã quen cách cầm bút, biết điều khiển nét và cảm nhận được độ đậm, nhạt của bức tranh thì các bạn tiến bộ rất nhanh”, chị Trần Ngọc Ánh chia sẻ.

Nguyễn Ngọc Bảo Trang là học viên mà chị Trần Ngọc Ánh vẫn luôn nhắc đến với nhiều xúc động. Cô gái khiếm thính bẩm sinh đến với trung tâm từ năm 2020 và chỉ sau khoảng nửa năm học tại lớp tranh bút lửa đã giành giải thưởng khi tham gia một cuộc thi vẽ tranh toàn quốc.

Trong căn phòng đan và handmade, những học viên khiếm thính và chậm phát triển trí tuệ kiên nhẫn hoàn thành từng công đoạn của sản phẩm dưới sự hướng dẫn của giáo viên.

Những học viên khéo tay đảm nhận phần đan thân giỏ, trong khi những bạn khác thực hiện các công đoạn như làm quai và hoàn thiện sản phẩm.

Theo chị Đoàn Thị Thu Phương, giáo viên phụ trách lớp, nghề đan là công việc thủ công có kỹ thuật không quá phức tạp nên phù hợp với nhiều đối tượng, từ học viên khiếm thính đến người chậm phát triển trí tuệ.

Sau khoảng một tháng học, nhiều học viên đã có thể thực hiện thành thạo các công đoạn cơ bản.

Những chiếc giỏ, túi và sản phẩm handmade sau khi hoàn thiện được giới thiệu qua mạng xã hội hoặc bày bán tại các chương trình, hội chợ địa phương. Vào những thời điểm có nhiều đơn đặt hàng, lớp có thể làm hơn 300 sản phẩm mỗi tháng.

Mỗi sản phẩm có giá từ 30.000 đến 60.000 đồng, góp phần tạo nguồn thu nhập cho học viên.

“Không ít học viên sau khi hoàn thành khóa học đã tiếp tục làm việc tại các cơ sở sản xuất hoặc doanh nghiệp gia công đồ thủ công. Với nhiều người khuyết tật, đây là cơ hội để có một công việc ổn định và chủ động hơn trong cuộc sống”, chị Phương chia sẻ.

Ngoài ra, cơ sở còn duy trì nhiều lớp hướng nghiệp khác như may mặc, dệt và làm hương. Mỗi nghề được lựa chọn dựa trên khả năng vận động, mức độ khuyết tật và nhu cầu của từng học viên, giúp các em có thêm cơ hội học nghề và tìm kiếm việc làm sau khi rời trung tâm.

“Không phải ai cũng có thể trở thành họa sĩ hay nghệ nhân, nhưng với nhiều học viên, việc tự tay hoàn thành một chiếc túi, một tấm vải hay một bức tranh cũng là bước khởi đầu để lấy lại sự tự tin.

Những kỹ năng tưởng chừng đơn giản không chỉ tạo ra sản phẩm mà còn giúp người khuyết tật rèn luyện sự khéo léo, tính kiên trì và từng bước hòa nhập với cộng đồng bằng chính sức lao động của mình”, ThS. Vũ Trọng Quỳnh, Trưởng phòng Hướng nghiệp dạy nghề Công tác xã hội của trung tâm chia sẻ.

Trẻ được dạy chơi pickleball, bóng chuyền

Bên cạnh các lớp hướng nghiệp, trung tâm còn dành một không gian riêng cho các hoạt động thể chất và vui chơi.

Khuôn viên rộng rãi được bố trí sân pickleball, sân bóng chuyền, sân bóng rổ, sân bóng đá cùng khu vui chơi với cầu trượt, bập bênh và nhiều thiết bị phù hợp cho trẻ em, tạo điều kiện để các học viên vận động và phục hồi chức năng sau những giờ học.

Mỗi tuần, các học viên có ba buổi tập thể thao dưới sự hướng dẫn của giáo viên, gồm pickleball vào thứ hai và thứ sáu, bóng chuyền hơi vào thứ tư.

Sau mỗi buổi tập, các học viên được chia thành từng đội để thi đấu. Hình thức này giúp các em rèn luyện khả năng phối hợp, phản xạ và từng bước làm quen với các hoạt động tập thể.

Theo thầy Lã Văn Hạnh, giáo viên hướng dẫn thể chất, sau một thời gian tập luyện, nhiều học viên đã nắm được luật chơi, biết phối hợp với đồng đội và chủ động hơn trong mỗi trận đấu. Bên cạnh việc rèn luyện thể lực, các hoạt động thể thao còn góp phần cải thiện khả năng vận động, tạo cơ hội giao lưu và mang lại niềm vui cho người khuyết tật trong quá trình phục hồi chức năng.

Những thay đổi ấy cũng là điều khiến Phạm Hà Chi, sinh viên năm thứ ba ngành Tâm lý học, Khoa Công tác xã hội, Học viện Thanh thiếu niên Việt Nam, bất ngờ trong thời gian thực tập tại trung tâm.

Hà Chi cho biết trước khi đến đây, em từng lo lắng vì chưa biết cách giao tiếp với người khuyết tật, đặc biệt là các học viên khiếm thính. Tuy nhiên, sau thời gian đồng hành cùng các em, những e ngại ban đầu dần được thay bằng sự gắn bó.

“Các thầy cô ở đây rất tận tâm. Chính họ giúp em hiểu rằng ngoài việc điều trị hay dạy nghề, điều quan trọng hơn là tạo cho các em cảm giác được yêu thương và tôn trọng. Với nhiều học viên, trung tâm thực sự là ngôi nhà thứ hai”, Hà Chi chia sẻ.

Nguồn: Dân Trí