Nhiều lao động Mỹ 'cảm thấy nghèo đi'

Dù có thu nhập cả trăm nghìn USD mỗi năm, tình hình tài chính của bà Massey gần đây trở nên khó xoay xở. Nhiều năm giá cả tăng nhanh, cộng thêm giai đoạn thất nghiệp nhiều tháng qua, đã gây ra tác động lớn.

Năm 2012 – 2023, bà làm hai công việc cùng một lúc. Nhưng sau một ca đại phẫu ở vùng lưng, bà phải bỏ việc làm thêm. Khoản tiết kiệm cho nghỉ hưu cũng dần cạn đi trong thời gian thất nghiệp. “Tôi chỉ đang cố cầm cự thôi”, bà nói với CNN.

Kinh tế Mỹ vẫn đang tăng trưởng, vượt qua nhiều cú sốc liên tiếp gần đây. Tuy nhiên, ngày càng nhiều người Mỹ đang chạm tới giới hạn tài chính. Sau hơn 5 năm chịu tác động cộng dồn của lạm phát cao, hiện họ còn phải đối mặt áp lực chi phí từ chiến sự.

Đầu năm nay, giới phân tích từng kỳ vọng tăng trưởng kinh tế sẽ bứt tốc, bất ổn sẽ hạ nhiệt, từ đó củng cố tuyển dụng và niềm tin tiêu dùng. Tiền hoàn thuế sẽ giúp tạo bộ đệm tài chính, còn lạm phát tiếp tục hạ nhiệt để mở đường cho lãi suất giảm.

Tuy nhiên, chiến sự Trung Đông đã khiến nguồn cung dầu bị siết chặt và giá xăng tăng mạnh. Tháng này, chỉ số niềm tin tiêu dùng do Đại học Michigan công bố đã xuống thấp kỷ lục.

Phần lớn số liệu từ đầu năm vẫn cho thấy nền kinh tế có sức chống chịu tốt. Và nếu chỉ nhìn diễn biến thị trường chứng khoán, giai đoạn này thậm chí còn giống thời kỳ hoàng kim.

Tuy nhiên, khối nợ của Mỹ đang tăng lên, tỷ lệ chậm thanh toán tăng và tỷ lệ tiết kiệm cá nhân hiện xuống mức thấp nhất hơn ba năm. “Tôi lẽ ra phải an toàn trong tầng lớp trung lưu. Lẽ ra cuộc sống phải ổn, nhưng tôi lại không ổn”, Massey nói. Bà là nhân viên y tế, hiện sống tại một vùng ngoại ô của Nashville có chi phí sinh hoạt tương đối thấp.

Giá cả tăng theo thời gian là điều bình thường. Nhưng kể từ năm 2021, giá hàng hóa và dịch vụ thiết yếu tại Mỹ đã tăng khoảng 25% – cao hơn gấp đôi tốc độ trong giai đoạn tương đương trước đại dịch. Nhóm thu nhập thấp chịu tác động mạnh hơn, vì phần lớn thu nhập của họ dành cho nhu cầu thiết yếu như thực phẩm và xăng xe.

David Ortega – Giáo sư kinh tế thực phẩm tại Đại học bang Michigan – cho biết khi nhóm thu nhập cao chuyển từ các thương hiệu cao cấp sang lựa chọn rẻ hơn, nhu cầu với hàng giá thấp sẽ tăng. “Nhưng nếu trước đây bạn vốn đã mua sản phẩm phổ thông, bạn không còn lựa chọn nào để chuyển xuống thấp hơn nữa”, ông nói.

David Michael Tinsley – nhà kinh tế học cấp cao tại Bank of America Institute – cho biết bất bình đẳng thu nhập và tài sản vốn tồn tại lâu nay ở Mỹ và nhiều nơi khác, nhưng chênh lệch đã nới rộng vài năm gần đây.

Tăng trưởng tiền lương sau thuế của hộ thu nhập cao (trên 130.000 USD) hiện ở mức 6% mỗi năm. Trong khi đó, nhóm thu nhập thấp (dưới 70.000 USD) chỉ tăng 1,5% và nhóm trung bình (70.000-130.000 USD) tăng 2,3%. Khoản hoàn thuế – vốn là cứu cánh của một số hộ gia đình – cũng không phải là vô hạn.

Bill Brantner (51 tuổi) làm trong ngành sản xuất suốt 20 năm, chưa từng kiếm quá 23 USD một giờ. Nhiều doanh nghiệp ngành này gần như giậm chân tại chỗ suốt 18 tháng qua. Bất ổn cao khiến tuyển dụng chững lại và tăng lương bị hoãn. Thuế nhập khẩu của ông Trump làm tăng chi phí nguyên liệu và linh kiện. Giá nhiên liệu cao có thể khiến chi phí tiếp tục tăng thêm.

Brantner cho biết ông đang làm nhiều nhất có thể – ca 10 tiếng, 6 ngày mỗi tuần, thậm chí tăng ca – để tồn tại. Gần đây ông ký thỏa thuận quản lý nợ để đưa dư nợ thẻ tín dụng về 0, sau khi khoản nợ tăng nhanh năm ngoái vì mèo cưng bị ung thư.

Thỏa thuận này giúp ông thoát khỏi áp lực lãi suất cao, nhưng yêu cầu trả tiền hàng tháng và không được vay mới. Vì thế, Brantner giờ không còn thoải mái chi tiêu như trước, không xem phim, không ăn ngoài, không lái xe đi chơi, không mua quần áo hay giày mới, còn cà phê là loại có sẵn ở phòng nghỉ.

Nếu đến tháng 5 năm sau, tiền thuê nhà tăng tiếp, ông có thể phải sống trong xe ở ngoại ô thành phố. “Tôi từng tìm được vài nơi rẻ hơn khoảng 400 USD mỗi tháng. Nhưng muốn chuyển vào, bạn phải có số tiền gấp ba như thế, để trả tháng đầu, tháng cuối, tiền đặt cọc và đủ loại phí khác”, ông nói.

Elizabeth Renter – nhà kinh tế học cấp cao tại NerdWallet – cho biết các hộ thu nhập thấp và trung bình luôn cảm nhận sức ép kinh tế đầu tiên và mạnh nhất. “Vì nhiều mặt hàng tăng giá do chiến sự là nhu yếu phẩm, họ gần như không có lựa chọn nào ngoài tìm cách chi trả. Họ có ít tiền mặt dự phòng hơn để xử lý các chi phí bất ngờ”, bà nói,

Sian Slater (59 tuổi) đang làm nhiều công việc tại khu đô thị Phoenix. Hàng ngày, bà lái xe để đến một hãng bán lẻ lớn, hoặc làm ca đêm ở một công ty vận chuyển. Tuy nhiên, giá xăng tăng vọt đã ăn mòn ngân sách của bà. Loại xăng bà thường đổ hiện tăng 25% so với trước chiến sự.

Dịch vụ vệ sinh của bà đã mất vài khách hàng, vì họ phải cắt giảm chi tiêu. Bà cũng phải dừng đóng góp tự động cho quỹ hưu trí, hủy lịch khám bác sĩ và giảm chi phí thực phẩm.

“Sau khi trừ chi phí nhiên liệu, tôi chỉ còn khoảng 15 USD mỗi tuần để mua thực phẩm và thuốc men”, bà nói. “Tôi đã phải hủy các lịch khám sắp tới vì không đủ tiền đồng chi trả”.

Bà đang tìm cách có thêm khách hàng cho dịch vụ vệ sinh và xin làm thêm giờ tại hãng bán lẻ. “Nhưng hiện tôi cảm thấy mình rất nghèo. Trước đây tôi chưa từng thấy như vậy”, bà nói.

Hà Thu (theo CNN, Reuters)

Nguồn: VnExpress