Giá xăng đã xuống dưới 20.000 đồng/lít, sao bát phở vẫn chưa rẻ?
“Gia đình đông con đi ăn sáng tử tế bây giờ cũng là một áp lực”, ông Cương (phường Thanh Xuân, Hà Nội), thở dài.
Một bát phở hơn 60.000 đồng, thêm ly cà phê, cả gia đình 4 người đã tiêu gần 300.000 đồng chỉ cho bữa sáng. Với ông Cương, khoản chi tưởng nhỏ ấy giờ trở thành điều phải cân nhắc mỗi cuối tuần.
Điều khiến ông băn khoăn không chỉ là giá đồ ăn đã tăng, mà là việc chúng dường như không có dấu hiệu giảm. Những tô phở, tô bún từng tăng giá với lý do xăng dầu leo thang nhiều tháng trước vẫn giữ nguyên mức giá cũ, dù chi phí nhiên liệu đã hạ nhiệt đáng kể.
“Xăng đã xuống dưới 20.000 đồng một lít rồi, sao bát phở vẫn chưa rẻ đi?”, ông đặt câu hỏi. “Bát phở từ 45.000 đồng giờ vẫn 55.000-65.000 đồng. Xăng dầu đã quay về mức giá hồi đầu năm, vậy bao giờ mọi thứ xung quanh mới trở lại như trước?”
Bát phở với sườn (Ảnh: Mộc Khải).
Sau thời gian tăng mạnh và nhiều lần điều chỉnh, giá xăng E10 RON 95 hiện đã giảm tới 11.420 đồng/lít so với mức đỉnh cuối tháng 3 là 31.420 đồng/lít; xăng E5 RON 92 giảm 10.920 đồng/lít; giá dầu diesel đã giảm mạnh tới 23.310 đồng/lít từ mức đỉnh (44.780 đồng/lít).
Thế nhưng, trái với diễn biến của giá xăng dầu, mặt bằng giá nhiều hàng hóa và dịch vụ gần như không thay đổi. Khảo sát của phóng viên Dân trí tại nhiều quán ăn, cửa hàng cho thấy mức giá bán vẫn được giữ nguyên, chi phí nhiên liệu đã giảm mạnh.
Bà Trịnh Thị Thủy (phường Bình Thạnh, TPHCM) cho rằng hiện tượng “giá tăng không giảm” dần trở thành điều quen thuộc. Theo bà, mỗi lần điều chỉnh giá, người bán thường giải thích bằng chi phí mặt bằng, nguyên liệu hay nhân công tăng.
Những lý do này không phải không có cơ sở, nhưng người tiêu dùng rất khó kiểm chứng mức tăng thực tế của từng khoản chi. “Qua vài lần như vậy, mặt bằng giá mới dần được thiết lập và ngày càng cao hơn trước. Cuối cùng, người tiêu dùng là người phải gánh áp lực chi tiêu lớn hơn”, bà Thủy nhận xét.
Trông xe, cắt tóc cũng tăng giá vì xăng dầu?
Không chỉ bữa cơm hay bát phở, nhiều khoản chi khác trong cuộc sống cũng đang khiến người tiêu dùng cảm nhận rõ hiện tượng “giá tăng không giảm”.
Đi chợ về, chị Huỳnh Thị Mỹ Nghiêm (phường An Phú, TPHCM) thở dài vì nhiều loại thực phẩm thiết yếu đều có giá cao khiến chị phải chi ra nhiều hơn cho bữa cơm gia đình. Ngay cả nhiều dịch vụ không liên quan như cắt tóc, dịch vụ vật lý trị liệu hay giá giữ xe cũng tăng giá theo.
Cụ thể, chị Nghiêm cho biết, đơn vị quản lý vận hành vừa thông báo sẽ tăng giá giữ xe ô tô tại chung cư nơi chị sinh sống từ 700.000 đồng/tháng lên 1 triệu đồng/tháng, giá giữ xe gắn máy tăng từ 30.000 đồng/tháng lên 40.000 đồng/tháng.
Hay như giá gói dịch vụ xoa bóp đấm huyệt, chăm sóc sức khỏe tại một cơ sở y tế quen chị hay sử dụng cũng tăng lên 150.000 đồng/20 phút kể từ ngày 1/7 vừa qua.
“Những sản phẩm này không liên quan gì đến giá xăng dầu nhưng vẫn tăng giá khiến người tiêu dùng phải co kéo rất căng thẳng để chi tiêu không bị thâm hụt”, chị Nghiêm nói.
Rau củ được bày bán tại chợ dân sinh (Ảnh: TT).
Chị Mỹ Nhi – chủ quán cơm bình dân trên đường Tỉnh lộ 43 (phường Tam Bình, TPHCM) chia sẻ, từ tháng 3 vừa qua, khi các loại chi phí, nguyên vật liệu tăng cao, chị đã tăng giá thêm 5.000 đồng/suất ăn để bù vào phần chi phí tăng thêm.
Gần đây, nhiều thực khách đề cập việc có giảm giá bán khi giá xăng đã giảm hay không, nhưng chị Nhi chỉ “cười trừ”. Vì theo chị Nhi, hiện vẫn chưa đủ cơ sở để giảm giá bán. “Giá xăng giảm nhưng các chi phí khác chưa giảm theo nên tôi chưa thể điều chỉnh giá giảm được”, chị nói thêm.
Lý do được nhiều chủ cơ sở cho rằng chi phí đầu vào không chỉ có xăng dầu mà còn gồm tiền thuê mặt bằng, nhân công, nguyên liệu, điện, nước… nên việc điều chỉnh giá cần cân nhắc tổng thể thay vì chỉ dựa vào biến động giá nhiên liệu.
Chị Trần Hương Thảo, chủ một quán phở tại Hà Tĩnh, cho biết mỗi ngày quán bán hơn 100 bát phở, giá từ 35.000-50.000 đồng/bát. Theo chị, dù giá xăng đã giảm khá mạnh trong thời gian qua nhưng chi phí để làm ra một bát phở không chỉ phụ thuộc vào nhiên liệu.
“Chi phí lớn nhất vẫn là nguyên liệu như thịt bò, xương để ninh nước dùng, bánh phở, rau, hành, gia vị… Ngoài ra còn có tiền điện, nước, gas, tiền thuê mặt bằng, tiền lương nhân viên, bao bì và nhiều khoản phát sinh khác. Xăng giảm chỉ giúp giảm một phần rất nhỏ trong tổng chi phí”, chị Thảo chia sẻ.
Theo chị, hiện chi phí vận chuyển và giá nhiều loại nguyên liệu đầu vào vẫn neo ở mức cao, trong khi các khoản chi cố định gần như không thay đổi. Vì vậy, quán vẫn giữ giá bán 35.000-50.000 đồng/bát để bảo đảm cân đối chi phí và lợi nhuận, chưa thể giảm giá chỉ vì giá xăng dầu đi xuống.
Doanh nghiệp “đánh tiếng”, nhà cung cấp vẫn chưa phản hồi
Là doanh nghiệp sản xuất kinh doanh trứng gia cầm, ông Trương Chí Thiện – Tổng giám đốc Công ty cổ phần Vĩnh Thành Đạt (V.Food) – cho rằng, nhiều người thường cho rằng giá xăng giảm sẽ kéo theo giá thực phẩm giảm. Tuy nhiên, trên thực tế, chi phí xăng dầu chỉ chiếm tỷ trọng rất nhỏ trong giá thành của một quả trứng.
Cụ thể, xăng dầu chủ yếu tác động đến khâu vận chuyển, trong khi quá trình sản xuất lại phụ thuộc nhiều vào điện, thức ăn chăn nuôi, bao bì, nhân công và hàng loạt chi phí khác.
Ông cho biết, điều khiến doanh nghiệp trăn trở là nhiều loại nguyên liệu đầu vào như bao bì, nhựa, giấy in tem nhãn mác đã tăng rất nhanh khi giá xăng tăng nhưng lại không giảm tương ứng khi giá nhiên liệu đi xuống.
“Vô lý nhất là gần đây ngay cả sợi dây nilon để buộc sản phẩm tăng giá đột biến nên doanh nghiệp cũng phải tăng chi cho khoản mua sắm này. Nhiều nguyên vật liệu đồng loạt tăng khiến giá thành cuối cùng bị đội lên đáng kể”, ông Thiện chia sẻ.
Doanh nghiệp này cho biết, hiện chỉ mới có giá thức ăn chăn nuôi vừa giảm khoảng 200 đồng/kg trong vài ngày gần đây, song vẫn cao hơn đáng kể so với thời điểm sau Tết Nguyên đán. Còn lại, hầu như chưa có nhà cung cấp nào đề cập đến việc giảm giá cung ứng nguyên vật liệu cho sản xuất.
Người dân đổ xăng (Ảnh: Mạnh Quân).
Không chỉ nguyên liệu, chi phí điện và nhân công cũng trở thành áp lực thường trực của doanh nghiệp. Để giảm tiền điện, Vĩnh Thành Đạt phải điều chỉnh lại toàn bộ ca sản xuất, cho công nhân đi làm sớm hơn, rút ngắn thời gian nghỉ trưa và kết thúc ca làm trước giờ cao điểm thay vì tăng ca đến 19-20h như trước.
Tuy nhiên, theo ông Thiện, khoản chi khó kiểm soát nhất hiện nay là tiền lương. Nếu giá nguyên liệu hay xăng dầu còn có lúc tăng lúc giảm thì tiền lương gần như chỉ có tăng chứ không giảm.
Theo vị lãnh đạo doanh nghiệp, thị trường lao động đang thiếu hụt nghiêm trọng. Người lao động có nhiều lựa chọn việc làm ngay tại địa phương hoặc ra nước ngoài làm việc với thu nhập cao hơn, buộc doanh nghiệp trong nước phải cạnh tranh gay gắt để giữ chân lao động. Điều này phần nào tác động đến chi phí giá thành sản phẩm, đẩy giá tăng cao liên tục.
“Chúng tôi đã đánh tiếng với nhà cung cấp về việc giảm giá đầu vào các nguyên vật liệu phục vụ sản xuất, nhưng vẫn chưa có đơn vị nào phản hồi tích cực, vẫn phải chờ đợi thêm”, ông Thiện chia sẻ.
Vì sao hàng hóa không “giảm nhiệt” ngay?
Chia sẻ về vấn đề này, TS Huỳnh Thanh Điền – giảng viên Trường Đại học Nguyễn Tất Thành – cho rằng, giá cả của một mặt hàng được quyết định bởi nhiều yếu tố chứ không chỉ riêng giá xăng dầu.
Ông phân tích, đối với các mặt hàng thiết yếu như thực phẩm hay nhu yếu phẩm, nhu cầu của người dân có độ co giãn thấp. Nghĩa là dù giá tăng, người tiêu dùng vẫn buộc phải mua để sử dụng hằng ngày. Nhóm mặt hàng này bao gồm lương thực, thực phẩm, xăng dầu hay các sản phẩm thiết yếu phục vụ đời sống hằng ngày khác.
Chính vì vậy, khi xuất hiện một yếu tố thuận lợi để tăng giá, nhiều doanh nghiệp sẽ điều chỉnh giá bán nhưng khi điều kiện thay đổi, giá lại rất khó quay về mức cũ.
“Trong nhiều trường hợp, giá xăng tăng chỉ là thời điểm để người bán điều chỉnh giá, mặc dù chi phí xăng dầu thực tế không ảnh hưởng nhiều. Khi người tiêu dùng đã chấp nhận mức giá mới thì rất khó giảm trở lại”, ông Điền nhận định.
Đồng quan điểm, ông Đỗ Duy Thanh, Giám đốc Công ty Tư vấn FnB Director và nhà sáng lập Horeca Business School, cho rằng trong ngành dịch vụ ăn uống, chi phí vận chuyển chỉ là một phần rất nhỏ trong tổng chi phí vận hành.
Theo ông, giá bán một món ăn còn chịu tác động của nguyên liệu, tiền thuê mặt bằng, điện, nước, gas, bao bì, nền tảng giao hàng, marketing, nhân công và nhiều chi phí tuân thủ khác.
“Giá xăng tăng thường chỉ là điểm kích hoạt để các hàng quán điều chỉnh mức giá đã bị nén trong thời gian dài. Khi thị trường đã chấp nhận mức giá mới, việc giảm giá đồng nghĩa với việc doanh nghiệp tự thu hẹp biên lợi nhuận”, ông Thanh phân tích.
Các loại thịt lợn tại chợ dân sinh (Ảnh: TT).
Về phía cơ quan quản lý, trả lời phóng viên Dân trí, bà Nguyễn Thúy Hiền, Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) cho biết theo quy định tại Luật Giá, các bộ, ngành được phân công trách nhiệm quản lý giá hàng hóa, dịch vụ theo chức năng, nhiệm vụ của từng cơ quan.
“Đối với Bộ Công Thương, phạm vi quản lý chỉ tập trung vào các mặt hàng như xăng dầu, điện, khí, than và thép…”, bà nhấn mạnh.
Theo bà Hiền, thời gian qua, có ý kiến cho rằng khi giá xăng dầu giảm thì giá nhiều loại hàng hóa, dịch vụ khác chưa giảm tương ứng. Tuy nhiên, Bộ Công Thương chỉ được giao quản lý một số mặt hàng thuộc phạm vi chức năng theo quy định của Luật Giá, trong khi nhiều mặt hàng khác thuộc trách nhiệm quản lý của các bộ, ngành khác.
Đối với mặt hàng xăng dầu, bà Hiền cho biết xung đột tại Trung Đông đã khiến giá xăng dầu thế giới tăng cao bất thường, kéo theo biến động của giá xăng dầu trong nước.
Hiện giá xăng đã giảm xuống thấp hơn mức ngày 26/2 – thời điểm trước khi xảy ra xung đột tại Trung Đông. Giá dầu cũng giảm về xấp xỉ mức của ngày 26/2, mặc dù mặt bằng giá hiện nay vẫn đang được hỗ trợ bởi các chính sách về thuế.
“Trước thực tế giá xăng dầu đã giảm nhưng nhiều loại hàng hóa, dịch vụ khác chưa điều chỉnh tương ứng, tại cuộc họp Ban Chỉ đạo điều hành giá, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đã yêu cầu các bộ, ngành quản lý từng lĩnh vực tăng cường kiểm tra, giám sát và rà soát nguyên nhân của tình trạng này”, bà Hiền thông tin.
Thực hiện chỉ đạo trên, lãnh đạo Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước cho biết Bộ Công Thương đã yêu cầu các đơn vị chức năng tăng cường kiểm tra việc chấp hành quy định về giá đối với các mặt hàng thuộc phạm vi quản lý.
Riêng trong 6 tháng đầu năm, lực lượng quản lý thị trường đã thực hiện 1.202 cuộc kiểm tra việc niêm yết giá và bán theo giá niêm yết, chủ yếu trong lĩnh vực xăng dầu; xử phạt vi phạm hành chính hơn 1,3 tỷ đồng.
Nguồn: Dân Trí
