Ưu tiên đưa lao động trình độ cao đi làm việc ở nước ngoài

Người lao động có chuyên môn, kỹ thuật được ưu tiên làm việc ở nước ngoài, nâng cao thu nhập, tiếp cận công nghệ hiện đại và hỗ trợ tìm việc khi trở về.

Sáng 24/8, Quốc hội thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài theo hợp đồng, có hiệu lực từ ngày 1/3/2027.

Luật bổ sung chính sách ưu tiên đưa lao động đã qua đào tạo, có trình độ chuyên môn, kỹ thuật đi làm việc ở nước ngoài. Ngoài nâng cao thu nhập, người lao động có thể rèn luyện kỹ năng nghề, học ngoại ngữ, tiếp cận công nghệ, phương thức quản lý và tác phong làm việc hiện đại.

Người làm việc trong một số ngành nghề đòi hỏi chuyên môn, kỹ thuật hoặc lĩnh vực Nhà nước ưu tiên phát triển sẽ được hưởng chính sách đặc thù khi ra nước ngoài. Chính phủ sẽ quy định cụ thể các chính sách này phù hợp với điều kiện kinh tế – xã hội từng thời kỳ. Sau khi về nước, người lao động được hỗ trợ kết nối với thị trường việc làm trong nước.

Chính phủ cho biết chính sách này hướng tới tận dụng nguồn nhân lực đã tích lũy tay nghề, kinh nghiệm và kiến thức công nghệ ở nước ngoài. Việc ưu tiên lao động có trình độ không tạo rào cản đối với lao động phổ thông hoặc người chưa qua đào tạo. Ngành nghề, thị trường ưu tiên sẽ được lựa chọn phù hợp với nhu cầu phát triển kinh tế, chiến lược ngoại giao và nguồn nhân lực trong nước.

Luật cũng quy định người lao động không phải đóng bảo hiểm xã hội hoặc thuế thu nhập cá nhân hai lần tại Việt Nam và nước tiếp nhận, nếu hai nước đã ký hiệp định có nội dung tránh đóng bảo hiểm xã hội hoặc đánh thuế hai lần.

Chờ xuất cảnh không quá 180 ngày

Theo luật sửa đổi, doanh nghiệp phải cam kết bằng văn bản về thời gian chờ xuất cảnh, tối đa 180 ngày kể từ khi người lao động trúng tuyển. Nếu không đưa người lao động xuất cảnh đúng thời hạn, doanh nghiệp phải bồi thường theo thỏa thuận, hoàn trả tiền dịch vụ và những khoản người lao động đã nộp sau khi trừ các khoản đã chi. Quy định này không áp dụng trong trường hợp bất khả kháng hoặc hai bên có thỏa thuận khác. Bộ trưởng Nội vụ sẽ quy định thời hạn doanh nghiệp phải bồi thường, hoàn tiền cho người lao động.

Quy định mới cũng áp dụng với những trường hợp doanh nghiệp không thực hiện đúng cam kết về thời gian chờ xuất cảnh trước ngày 1/3/2027 nhưng đến thời điểm luật có hiệu lực vẫn chưa bồi thường, hoàn tiền. Luật đồng thời siết việc thu tiền trong quá trình tuyển dụng, đào tạo. Trước khi chuẩn bị nguồn lao động, doanh nghiệp phải ký văn bản với người lao động, ghi rõ phí học nghề, học ngoại ngữ và các khoản thu khác nếu có.

Văn bản phải nêu thị trường, ngành nghề dự kiến, tiêu chuẩn tuyển chọn, thời gian tuyển và trách nhiệm của từng bên nếu người lao động không trúng tuyển hoặc dừng tham gia trước thời hạn. Người đã tham gia chương trình chuẩn bị nguồn phải được ưu tiên tuyển chọn.

Doanh nghiệp chỉ được thu phí đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng nghề và ngoại ngữ sau khi người lao động được phía nước ngoài tuyển chọn và ký hợp đồng đi làm việc ở nước ngoài. Hợp đồng giữa doanh nghiệp và người lao động cũng phải ghi rõ tiền dịch vụ, các khoản thu khác, tiền ký quỹ nếu có, điều kiện đơn phương chấm dứt hợp đồng, cách giải quyết tranh chấp và bồi thường thiệt hại.

Chính phủ cho biết các quy định này nhằm công khai chi phí, kiểm soát toàn bộ khoản thu của doanh nghiệp, hạn chế thu ngoài quy định hoặc đổi tên khoản thu gây bất lợi cho người lao động. Doanh nghiệp phải thông báo cho UBND cấp xã nơi tổ chức tuyển dụng, đào tạo ít nhất ba ngày trước khi thực hiện. Chính quyền cấp xã có trách nhiệm công khai thông tin, theo dõi hoạt động trên địa bàn và xử lý hoặc chuyển cơ quan có thẩm quyền khi phát hiện vi phạm.

Cấm đưa lao động ra nước ngoài làm massage

Luật bổ sung các quy định nhằm ngăn chặn lừa đảo, môi giới trái phép, mua bán người và cưỡng bức lao động. Doanh nghiệp phải trực tiếp tuyển chọn người lao động hoặc phối hợp với đơn vị nước ngoài tiếp nhận; không tuyển qua bên thứ ba hoặc ủy quyền cho tổ chức, cá nhân khác thực hiện. Doanh nghiệp cũng không được cho tổ chức, cá nhân khác sử dụng giấy phép của mình để đưa lao động ra nước ngoài.

Các hành vi lôi kéo, dụ dỗ, hứa hẹn, quảng cáo, tư vấn gian dối hoặc cung cấp thông tin sai sự thật để lừa người lao động bị nghiêm cấm. Doanh nghiệp cũng không được thu tiền dịch vụ và các khoản khác trái quy định.

Luật cấm người lao động đi làm việc ở nước ngoài hoặc doanh nghiệp tuyển chọn, chuẩn bị nguồn, đưa lao động ra nước ngoài làm công việc massage. Quy định này cũng áp dụng với khu vực có chiến sự hoặc nơi cơ quan chức năng Việt Nam khuyến cáo không đến, hạn chế đến. Đơn vị sự nghiệp đưa người lao động ra nước ngoài hoạt động không vì mục tiêu lợi nhuận và không được thu tiền dịch vụ từ người lao động.

Doanh nghiệp phải công khai số lượng tuyển, tiêu chuẩn, điều kiện làm việc, quyền lợi, nghĩa vụ của người lao động và thông tin chuẩn bị nguồn trên trang thông tin điện tử. Doanh nghiệp cũng phải có người đại diện ở nước ngoài để hỗ trợ, xử lý vấn đề phát sinh.

Khi xảy ra vụ việc đe dọa tính mạng, sức khỏe, quyền lợi của người lao động hoặc tình huống khẩn cấp liên quan an ninh, an toàn tại nước tiếp nhận, doanh nghiệp phải báo ngay cho cơ quan chức năng và cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài. Người lao động có nhu cầu hỗ trợ pháp lý phải được tư vấn, hướng dẫn tiếp cận dịch vụ trợ giúp.

Doanh nghiệp bị thu hồi giấy phép trong một số trường hợp vi phạm sẽ không được cấp lại giấy phép trong 5 năm. Người đại diện theo pháp luật của doanh nghiệp này cũng không được đứng tên đại diện cho doanh nghiệp được cấp phép trong cùng thời hạn.

Bên cạnh việc bảo vệ người lao động, luật phân cấp một số thủ tục cho địa phương. Người lao động trực tiếp ký hợp đồng với đơn vị nước ngoài đăng ký hợp đồng tại cơ quan chuyên môn về lao động thuộc UBND cấp tỉnh nơi thường trú.

Doanh nghiệp đưa người lao động ra nước ngoài thực tập, nâng cao tay nghề cũng đăng ký hợp đồng tại cơ quan chuyên môn về lao động thuộc UBND cấp tỉnh nơi đặt trụ sở chính. Những thay đổi này nhằm đưa thủ tục về gần người dân, doanh nghiệp và phù hợp với việc phân cấp quản lý.

Đối với người dân tộc thiểu số, người sinh sống tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi hoặc địa bàn đặc biệt khó khăn, Bộ Nội vụ phối hợp với Bộ Dân tộc và Tôn giáo thực hiện chính sách hỗ trợ đi làm việc ở nước ngoài. Nhóm lao động này cũng được hỗ trợ hòa nhập xã hội, tham gia thị trường việc làm sau khi về nước.

Sơn Hà

Nguồn: VnExpress