Du lịch y tế Việt muốn đạt 1 tỷ USD: Đưa khách về khám bệnh thôi chưa đủ

Mới đây, Bộ Y tế đã thông tin dự thảo Đề án phát triển du lịch y tế giai đoạn 2026-2030 để lấy ý kiến các bên. Trong đó, dự thảo đặt mục tiêu đến năm 2030 sẽ trở thành điểm đến du lịch y tế cạnh tranh tại Đông Nam Á, đón 750.000 lượt khách du lịch y tế/năm và hướng tới doanh thu 1 tỷ USD.

Dự thảo này đang được giới chuyên môn trong lĩnh vực du lịch lẫn y tế quan tâm, khi thời gian qua hoạt động du lịch y tế tại Việt Nam đã đạt được một số kết quả bước đầu, được đánh giá có nhiều tiềm năng phát triển nhưng cũng còn những hạn chế, điểm nghẽn cần tháo gỡ.

Đưa khách về khám bệnh thôi chưa đủ

Trao đổi với phóng viên Dân trí, BSCK2 Trần Văn Khanh, Giám đốc Bệnh viện Lê Văn Thịnh (TPHCM) chia sẻ, việc xây dựng đề án phát triển du lịch y tế là một định hướng có cơ sở và cần thiết. Nhưng để đạt được các mục tiêu đến năm 2030, cần xem du lịch y tế là một hệ sinh thái liên ngành, chứ không đơn thuần là đưa khách quốc tế vào bệnh viện khám chữa bệnh.

Theo bác sĩ Khanh, Việt Nam có lợi thế về năng lực chuyên môn ngày càng cao, chi phí cạnh tranh, nhiều kỹ thuật chuyên sâu và đồng thời là một điểm đến du lịch hấp dẫn. Hiện tại, lượng khách quốc tế sử dụng dịch vụ y tế tại Việt Nam được ước tính khoảng 300.000 lượt mỗi năm, riêng TPHCM là một trong những địa bàn có tỷ trọng lớn.

Vì vậy, mục tiêu đạt 750.000 lượt khách du lịch y tế vào năm 2030 dù là tham vọng lớn nhưng có thể đạt được, nếu tháo gỡ đồng bộ các điểm nghẽn về tiêu chuẩn chất lượng quốc tế, giá dịch vụ, bảo hiểm quốc tế, ngoại ngữ, thanh toán, visa và chuỗi liên kết bệnh viện – du lịch – lưu trú – vận chuyển – chăm sóc sau điều trị.

Đặc biệt, bệnh viện phải là hạt nhân chuyên môn và bảo chứng chất lượng của toàn bộ chuỗi du lịch y tế. Bác sĩ Khanh phân tích, doanh nghiệp du lịch có thể tổ chức hành trình, nhưng yếu tố quyết định khách có lựa chọn và quay lại hay không vẫn là chất lượng điều trị, an toàn người bệnh và trải nghiệm dịch vụ.

TPHCM có lợi thế đặc biệt với hệ thống bệnh viện chuyên sâu, đội ngũ chuyên gia lớn, khả năng tiếp nhận nhiều bệnh lý phức tạp và kinh nghiệm phát triển sản phẩm du lịch y tế từ khá sớm. Sở Y tế và Sở Du lịch TPHCM đã từng phối hợp xây dựng các sản phẩm và cẩm nang du lịch y tế.

Để nhanh chóng tạo sức hấp dẫn đối với khách quốc tế, Giám đốc Bệnh viện Lê Văn Thịnh để xuất, trước hết cần xây dựng khung pháp lý riêng cho du lịch y tế, đặc biệt về giá dịch vụ đối với người nước ngoài, hợp tác công – tư, thanh toán trực tiếp với bảo hiểm quốc tế và cơ chế sử dụng nguồn thu để tái đầu tư tại bệnh viện công.

Thứ hai, Nhà nước và chính quyền địa phương cần hỗ trợ các bệnh viện xây dựng tiêu chuẩn chất lượng quốc tế, đào tạo ngoại ngữ và hình thành đội ngũ điều phối viên người bệnh quốc tế – một vị trí rất quan trọng trong mô hình du lịch y tế. Kinh nghiệm quốc tế cho thấy đây là mắt xích chuyên biệt giúp kết nối người bệnh với bệnh viện và toàn bộ dịch vụ liên quan.

“Riêng Bệnh viện Lê Văn Thịnh, chúng tôi định hướng từ nay đến 2030 chuẩn bị 5 nền tảng, bao gồm: nâng chuẩn chất lượng bệnh viện theo chuẩn quốc tế; hình thành khu khám và điều trị quốc tế; xây dựng một số gói tầm soát – phục hồi – chăm sóc sức khỏe có thế mạnh; phát triển nhân lực ngoại ngữ và điều phối viên quốc tế; kết nối với doanh nghiệp du lịch, khách sạn, bảo hiểm và các cơ sở y tế chuyên sâu của TPHCM.

Mục tiêu của chúng tôi không phải cạnh tranh đơn lẻ với các bệnh viện, mà là trở thành một mắt xích có năng lực và bản sắc trong hệ sinh thái du lịch y tế TPHCM. Chúng tôi định hướng sau năm 2030 có thể chính thức tham gia mạng lưới, tiếp nhận và phục vụ người bệnh quốc tế một cách chuyên nghiệp, an toàn và bền vững”, bác sĩ Trần Văn Khanh nói.

Chuẩn hóa định nghĩa “khách du lịch y tế quốc tế” và “giá trị mỗi bệnh nhân”

Theo TS.BS Vũ Trí Thanh, Giám đốc Bệnh viện đa khoa Thủ Đức (TPHCM), các mục tiêu đặt ra trong dự thảo Đề án phát triển du lịch y tế giai đoạn 2026-2030 có tính khả thi, nhưng cần thận trọng với mục tiêu 750.000 khách.

Theo số liệu thống kê, Việt Nam hiện nay ước có khoảng 300.000 lượt khách quốc tế sử dụng dịch vụ y tế/năm. Nhưng con số này còn bao gồm cả người nước ngoài đang cư trú tại Việt Nam, chưa hoàn toàn phản ánh khách chủ động đến Việt Nam để điều trị.

Do đó, khi xây dựng KPI (chỉ số đo lường hiệu quả công việc) là 750.000 khách, cần chuẩn hóa lại định nghĩa “khách du lịch y tế quốc tế”. Nếu không, rất dễ xảy ra tình trạng số liệu tăng nhưng thực chất không phản ánh sự phát triển của thị trường.

Bác sĩ Vũ Trí Thanh đề nghị chia khách du lịch y tế thành 3 nhóm. Thứ nhất là người nước ngoài đến Việt Nam với mục đích chính là khám, chữa bệnh. Thứ hai, người đến chăm sóc sức khỏe, phục hồi chức năng, y học cổ truyền. Thứ ba, người nước ngoài đang sinh sống, làm việc tại Việt Nam. Trong đó, chỉ tiêu 750.000 lượt khách nên ưu tiên nhóm thứ nhất và nhóm thứ hai, không nên cộng đơn thuần tất cả người nước ngoài sử dụng dịch vụ y tế.

Song song đó, mục tiêu doanh thu 1 tỷ USD cần được thiết kế lại theo “giá trị mỗi bệnh nhân”. Cụ thể, nếu lấy 1 tỷ USD chia cho 750.000 lượt thì doanh thu dịch vụ y tế bình quân khoảng hơn 1.300 USD/khách. Mức này không phải là bất khả thi, nhưng sẽ khó đạt nếu khách chủ yếu sử dụng các dịch vụ khám sức khỏe thông thường, nha khoa đơn giản hoặc các gói khám chữa bệnh giá thấp.

Muốn đạt 1 tỷ USD, Việt Nam phải chuyển từ mô hình khám bệnh giá rẻ cho khách nước ngoài sang dịch vụ y tế chất lượng cao, có chuyên môn sâu, có thương hiệu quốc tế và giá trị gia tăng cao. Điều này cũng phù hợp với định hướng lựa chọn các bệnh viện có thế mạnh chuyên môn, nâng cấp cơ sở vật chất, xây dựng khu khám điều trị riêng và phát triển các gói kỹ thuật cao.

Cũng theo TS.BS Vũ Trí Thanh, mục tiêu đến năm 2030 có 20 bệnh viện đạt chuẩn quốc tế là một thách thức, vì hiện nay nước ta chưa có hệ thống đánh giá và công bố chất lượng đủ mạnh để quảng bá ra nước ngoài, đồng thời thanh toán bảo hiểm quốc tế cũng chưa phổ biến.

Với tình hình thực tế hiện tại, bác sĩ Vũ Trí Thanh đánh giá TPHCM là địa phương có điều kiện thuận lợi nhất để trở thành đầu tàu du lịch y tế (Medical Tourism Hub) của Việt Nam. Hệ thống y tế thành phố hiện có trên 162 bệnh viện và hệ thống phòng khám rất lớn.

Quan trọng hơn, TPHCM đang có một hệ sinh thái y tế tương đối hoàn chỉnh, gồm các bệnh viện chuyên khoa đầu ngành, hệ thống cấp cứu, các trường đại học y khoa, viện nghiên cứu, hệ thống bệnh viện tư nhân chất lượng cao, mạng lưới phục hồi chức năng, y học cổ truyền.

Nhiều lĩnh vực chuyên sâu của TPHCM đã tiến tới trình độ khu vực và quốc tế, có khả năng tạo thành chuỗi điều trị hoàn chỉnh từ chẩn đoán, can thiệp/phẫu thuật, hồi sức, phục hồi chức năng, chăm sóc sau điều trị.

TPHCM có một hệ sinh thái y tế tương đối hoàn chỉnh, đa chuyên khoa sâu (Ảnh minh họa: Hoàng Lê).

“TPHCM nên được xác định là địa bàn dẫn dắt thí điểm, bởi nơi đây vừa có thị trường bệnh nhân quốc tế hiện hữu, vừa có hệ thống y tế chuyên sâu, hạ tầng du lịch và định hướng phát triển dịch vụ cao cấp, quốc tế.

Điều này rất phù hợp với định hướng của Nghị quyết 09-NQ/TW về xây dựng TPHCM thành trung tâm dịch vụ và điểm đến quốc tế của khu vực. Bộ Y tế cũng đã xác định TPHCM là một trong những địa phương trọng điểm để triển khai mô hình tích hợp bệnh viện, khách sạn, nghỉ dưỡng và lữ hành. 

Tôi cho rằng đề án trên không chỉ là một dự án du lịch y tế, mà là cơ hội để nâng cấp toàn diện chất lượng bệnh viện, phát triển y tế chuyên sâu, chuyển đổi số, đào tạo nhân lực quốc tế và đưa hệ thống y tế Việt Nam hội nhập sâu hơn với khu vực”, TS.BS Vũ Trí Thanh bày tỏ.

1 tỷ USD không phải đích đến cuối cùng

Lãnh đạo bệnh viện hạng 1 ở TPHCM cho rằng, để các cơ sở khám chữa bệnh thực sự trở thành lực lượng nòng cốt của Đề án phát triển du lịch y tế, cần có một gói chính sách đủ mạnh, không chỉ tập trung vào quảng bá mà phải tháo gỡ đồng thời 5 vấn đề: cơ chế – tài chính – hạ tầng – nhân lực – liên kết quốc tế.

Bên cạnh đó, cần tạo cơ chế liên kết “5 bên”, bao gồm: Y tế – Du lịch – Hàng không – Khách sạn – Bảo hiểm.

TS.BSCKII Huỳnh Minh Chín, người có nhiều năm kinh nghiệm tham gia công tác chuyên môn lẫn quản lý trong hệ thống y tế cơ sở và lĩnh vực y tế dự phòng nhận định, mục tiêu 750.000 lượt khách quốc tế vào năm 2030 dù cao nhưng không xa vời.

Điều quan trọng là phải chuyển từ phát triển tự phát sang phát triển có chiến lược, có tiêu chuẩn và có thương hiệu.

Ông Chín đồng tình với cách tiếp cận của Đề án khi chia thành hai giai đoạn. Giai đoạn 2026-2028 nên tập trung làm thật tốt ở một số địa bàn có lợi thế như TPHCM để xây dựng mô hình mẫu, chuẩn hóa quy trình và sản phẩm. Sau khi chứng minh được hiệu quả thì mới nhân rộng trên phạm vi cả nước.

TPHCM nói riêng và cả nước nói chung nên hướng tới mô hình “một điểm đến – nhiều dịch vụ”. Khách có thể khám, điều trị, phục hồi sức khỏe, nghỉ dưỡng và trải nghiệm văn hóa trong cùng một hành trình.

Dù vậy, không phải bệnh viện nào cũng cần trở thành bệnh viện du lịch y tế. Thay vào đó, cần lựa chọn những cơ sở có thế mạnh thật sự, có đội ngũ chuyên môn và quản trị chất lượng tốt, có khả năng giao tiếp quốc tế và đáp ứng được các tiêu chuẩn về an toàn người bệnh.

TS.BS Huỳnh Minh Chín nhấn mạnh, không nên đặt nặng chỉ tiêu số lượng khách ngay từ đầu. Điều quan trọng hơn là chất lượng khách, mức chi tiêu, mức độ hài lòng, tỷ lệ khách quay trở lại và uy tín quốc tế của hệ thống y tế Việt Nam. Một bệnh nhân quốc tế đến Việt Nam điều trị, sau đó giới thiệu cho người thân, bạn bè cùng đến mới là sự thành công bền vững của du lịch y tế.

“Tôi cho rằng Việt Nam không nên cạnh tranh trong du lịch y tế chỉ bằng lợi thế chi phí thấp. Chúng ta phải cạnh tranh bằng chất lượng chuyên môn, an toàn người bệnh, sự minh bạch và trải nghiệm nhân văn.

Nếu làm tốt, du lịch y tế không chỉ mang lại 1 tỷ USD doanh thu. Giá trị lớn hơn là xây dựng niềm tin, thương hiệu của y tế Việt Nam trên bản đồ khu vực và thế giới. Đây mới là mục tiêu quan trọng nhất”, TS.BS Huỳnh Minh Chín nhận định.

Nguồn: Dân Trí