Tại buổi làm việc với Đảng ủy Bộ Y tế về công tác y học cổ truyền Việt Nam, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh cần tạo bước chuyển mình mang tính lịch sử cho y học cổ truyền bằng tư duy mới, tầm nhìn mới và cách tiếp cận mới.
Trong đó, việc đưa các dịch vụ, bài thuốc y học cổ truyền vào danh mục chi trả của bảo hiểm y tế (BHYT) được xem là chìa khóa để đưa y học cổ truyền đến gần người dân hơn.
Xung quanh vấn đề này, phóng viên Dân trí đã có cuộc trao đổi với bà Trần Thị Trang, Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm Y tế (Bộ Y tế).
Vì sao y học cổ truyền chưa phát huy hết tiềm năng trong BHYT?
Thưa bà, sau chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về phát triển y học cổ truyền, ngành y tế sẽ tập trung vào những nhiệm vụ trọng tâm nào?
– Phát triển y học cổ truyền thực chất không phải là câu chuyện mới. Từ Nghị quyết 20-NQ/TW năm 2017 của Ban Chấp hành Trung ương, Chỉ thị 24 của Ban Bí thư, Kết luận 86-KL/TW năm 2024 đến Chỉ thị 25/CT-TTg năm 2025 của Thủ tướng Chính phủ đều nhất quán quan điểm kế thừa, bảo tồn và phát triển y học cổ truyền, kết hợp hài hòa với y học hiện đại.
Bà Trần Thị Trang, Vụ trưởng Vụ Bảo hiểm Y tế, Bộ Y tế (Ảnh: NP).
Chỉ đạo mới của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tiếp tục khẳng định tầm quan trọng của việc đưa y học cổ truyền về gần người dân hơn, phát huy thế mạnh trong phòng bệnh, nâng cao sức khỏe, phục hồi chức năng và chăm sóc bệnh mạn tính. Đây sẽ là định hướng xuyên suốt trong quá trình hoàn thiện cơ chế, chính sách thời gian tới.
Hiện nay đâu là những khó khăn, vướng mắc lớn nhất khiến y học cổ truyền chưa phát huy hết tiềm năng trong hệ thống BHYT?
– Hiện tỷ lệ người dân đăng ký khám chữa bệnh ban đầu tại các cơ sở y học cổ truyền còn thấp. Nhận thức về hiệu quả của y học cổ truyền ở một bộ phận người dân vẫn chưa đầy đủ.
Bên cạnh đó, cơ chế chuyển người bệnh giữa cơ sở khám chữa bệnh y học hiện đại và y học cổ truyền chưa thực sự thuận lợi. Một số quy định về thanh toán BHYT cũng chưa tạo đủ động lực để phát triển lĩnh vực này.
Hệ thống quy trình chuyên môn, danh mục dịch vụ kỹ thuật y học cổ truyền ở một số lĩnh vực còn thiếu và chưa đồng bộ, ảnh hưởng đến khả năng triển khai trong thực tiễn.
Theo Chương trình phát triển y dược cổ truyền đến năm 2030, mục tiêu là tỷ lệ chi trả thuốc dược liệu, thuốc cổ truyền từ quỹ BHYT đạt tối thiểu 20% vào năm 2025 và 30% vào năm 2030.
Tuy nhiên, thực tế hiện nay vẫn chưa đạt kỳ vọng, mới đạt khoảng 5%. Một trong những nguyên nhân là những khó khăn về cơ chế chính sách, công tác mua sắm, đấu thầu thuốc cổ truyền và dược liệu. Bên cạnh đó, nguồn cung dược liệu có thời điểm bị đứt gãy. Dù Việt Nam đã chủ động được nhiều vị thuốc nhưng vẫn còn không ít dược liệu phải nhập khẩu.
Đổi mới cơ chế thanh toán để người dân tiếp cận thuốc thuận lợi hơn
Bộ Y tế đang nghiên cứu những giải pháp nào để giúp người dân tiếp cận thuốc y học cổ truyền thuận lợi hơn?
– Chúng tôi đang nghiên cứu nhiều giải pháp. Chẳng hạn, cho phép người tham gia BHYT được đăng ký khám chữa bệnh ban đầu tại các cơ sở y học cổ truyền phù hợp; tạo điều kiện linh hoạt hơn trong thay đổi nơi đăng ký khám chữa bệnh.
Bộ Y tế cũng đang nghiên cứu mở rộng danh mục dịch vụ kỹ thuật y học cổ truyền được quỹ BHYT thanh toán, chuẩn hóa phác đồ điều trị, tăng cường kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại trong điều trị và chăm sóc sức khỏe ban đầu.
Đồng thời, sẽ áp dụng các phương thức thanh toán phù hợp hơn với đặc thù của y học cổ truyền như thanh toán theo định suất đối với một số bệnh mạn tính hoặc nhóm dịch vụ phù hợp.
Một hướng đi rất đáng chú ý là cấp thuốc BHYT ngoại trú dài ngày và kết nối đơn thuốc điện tử để người bệnh có thể nhận thuốc tại các nhà thuốc đủ điều kiện. Sau đó, cơ quan bảo hiểm sẽ thực hiện thanh toán theo quy định.
Đây là giải pháp giúp người dân thuận tiện hơn trong tiếp cận thuốc, giảm áp lực mua sắm, đấu thầu cho các cơ sở y tế và từng bước đưa các dịch vụ, thuốc y học cổ truyền đến gần cộng đồng hơn.
Đặc biệt, định hướng lần này là cố gắng đưa tối đa thuốc y học cổ truyền về tuyến cơ sở để phục vụ người dân ngay tại cộng đồng, nhất là trong quản lý bệnh mạn tính, chăm sóc người cao tuổi và phục hồi chức năng. Bộ Y tế đang cập nhật danh mục thuốc y học cổ truyền được BHYT thanh toán.
Mục tiêu cuối cùng là xây dựng một hệ thống y học cổ truyền hiện đại, chuẩn hóa, bảo đảm chất lượng nhưng vẫn giữ được bản sắc và thế mạnh riêng của nền y học dân tộc Việt Nam.
Cập nhật danh mục thuốc y học cổ truyền được BHYT thanh toán
Để một thuốc y học cổ truyền được đưa vào danh mục BHYT chi trả cần đáp ứng những điều kiện gì?
– Danh mục thuốc y học cổ truyền được ban hành từ năm 2015 đến nay chưa được bổ sung, cập nhật. Hiện Bộ đã tiếp nhận hồ sơ đề xuất bổ sung 94 thuốc và 5 loại dược liệu mới. Các hồ sơ đang được đánh giá kỹ lưỡng về tính an toàn, hiệu quả điều trị và chi phí điều trị trước khi trình cấp có thẩm quyền xem xét.
Với các bài thuốc kinh điển, cổ phương, bài thuốc gia truyền hoặc những bài thuốc đã được sử dụng hiệu quả trong thực tiễn điều trị qua nhiều thế hệ, Bộ Y tế đã có quy định miễn một số tiêu chí kỹ thuật nhất định.
Tuy nhiên, đối với các thuốc mới, đặc biệt là những thuốc được phát triển từ nghiên cứu khoa học, vẫn cần có dữ liệu lâm sàng hoặc các bằng chứng đánh giá hiệu quả điều trị. Đây là yêu cầu cần thiết nhằm bảo đảm chất lượng và tính an toàn của thuốc.
Dù là thuốc cổ truyền hay tân dược thì chất lượng vẫn phải được đặt lên hàng đầu. Giai đoạn đầu, sẽ có những khó khăn nhất định khi muốn tiêu chuẩn hóa chất lượng thuốc cổ truyền. Bộ Y tế đang nỗ lực tối đa để hỗ trợ doanh nghiệp, cơ sở nghiên cứu trong quá trình triển khai các nghiên cứu lâm sàng, thẩm định và hoàn thiện hồ sơ.
Mục tiêu của chúng tôi là xây dựng các thuốc y học cổ truyền có chất lượng cao, được hiện đại hóa về dạng bào chế, thuận tiện sử dụng, giúp người bệnh tuân thủ điều trị tốt hơn. Khi thuốc vừa bảo đảm chất lượng, vừa thuận tiện, người dân sẽ yên tâm lựa chọn và sử dụng.
Trong quá trình đó, các cơ quan quản lý, cơ sở đào tạo, bệnh viện và doanh nghiệp sẽ phối hợp chặt chẽ để hỗ trợ nghiên cứu, đánh giá hiệu quả lâm sàng và phát triển sản phẩm.
Việc cập nhật danh mục thuốc y học cổ truyền được BHYT thanh toán sẽ được thực hiện theo định hướng nào trong thời gian tới?
– Sau chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Bộ Y tế xác định ưu tiên các thuốc bảo đảm chất lượng, có bằng chứng hiệu quả. Các thuốc có bằng chứng lâm sàng, nâng cấp và phát triển từ các bài thuốc cổ phương, bài thuốc gia truyền, trong các sách kinh điển của y học cổ truyền thì được ưu tiên.
Đồng thời khuyến khích mạnh mẽ thuốc sản xuất trong nước và sử dụng nguồn dược liệu trong nước.
Một định hướng rất quan trọng là đưa thuốc y học cổ truyền xuống tuyến cơ sở, không phân biệt cấp chuyên môn, để người dân có thể tiếp cận thuận lợi ngay từ xã, phường.
Y học cổ truyền rất phù hợp với chăm sóc người bệnh mãn tính, lão khoa, nâng cao thể trạng, phục hồi sức khỏe, chăm sóc người bệnh từ khi còn giai đoạn bệnh nhẹ – rất phù hợp với ưu thế của y học cổ truyền.
Xin chân thành cảm ơn bà!
Nguồn: Dân Trí
