100 trẻ "sinh ra lần nữa" nhờ ghép gan chi phí thấp tại Việt Nam

Những trẻ được “sinh ra lần nữa”

Ngắm con gái nhỏ 20 tháng tuổi lẫm chẫm bước đi, nghịch hoa, chị Nghiêm Thủy Tiên không khỏi xúc động.

Sau 3 tháng được ghép gan tại Bệnh viện Nhi Trung ương, cuộc sống mới đã đến đúng nghĩa với bé Nghiêm Bảo Vy cũng như gia đình. 

“Con ăn được, ngủ được xuyên đêm, không như trước kia, suốt đêm là những giấc ngủ chợp chờn 10-15 phút vì con bị ngứa khắp người. Mỗi ngày chứng kiến con đối mặt với bệnh lý gan mật nghiêm trọng, cả nhà đều đau lòng. Giờ nụ cười đã nở trên môi, khi thấy con lẫm chẫm đi, gọi mẹ, chào bà”, chị Thủy Tiên chia sẻ.

Nhớ lại khoảnh khắc con vào phòng mổ, với người cho gan là dì ruột, chị Tiên vẫn cảm thấy lo thót tim. Rồi khi em gái tỉnh lại, con gái cũng mở mắt gọi mẹ, chị như vỡ òa, thấy con như được “sinh ra lần nữa”.

Bảo Vy là đứa con thứ 3 của gia đình. Khi sinh ra, con hoàn toàn khỏe mạnh. Nhưng chỉ khoảng 1 tháng sau sinh, con xuất hiện tình trạng vàng da, vàng mắt, nhưng kết quả lại rất nghiêm trọng. Bé đã trải qua một lần phẫu thuật và có chỉ định ghép gan, khi cân nặng đạt chuẩn.

Hiện Bảo Vy vẫn phải uống nhiều loại thuốc, nhưng con hiểu chuyện, rất hợp tác, chơi đùa với cả nhà nhiều hơn, khỏe mạnh hơn. Dì của Bảo Vy xuất viện chỉ sau một tuần, giờ vẫn đi làm, sinh hoạt bình thường, đó là niềm hạnh phúc vô bờ bến với chị Tiên.

Ở một góc khác, vợ chồng chị Trần Phương Thảo (31 tuổi, ở TPHCM) cùng con gái Phan Linh Phương 2,5 tuổi cùng thắp sáng biểu tượng “Cây sự sống” tại hội trường Bệnh viện Nhi Trung ương.

Bé Linh Phương được phát hiện vàng da chỉ 3 ngày sau sinh. Lúc đầu, gia đình chị Thảo chỉ nghĩ con bị vàng da sinh lý bình thường. Nhưng kết quả sau đó, bác sĩ chẩn đoán con bị teo mật bẩm sinh. 

Căn bệnh này khiến bé bị ứ mật, gây biến chứng xơ gan mật và bệnh gan giai đoạn cuối. Bé đã được mổ để chữa ứ mật nhưng không khả thi, có chỉ định buộc phải ghép gan.

Vợ chồng chị Thảo mong ngóng từng ngày con lớn để có thể ghép gan. Nhưng khi bé 6 tháng tuổi, con chỉ đạt 5,5kg, không đủ điều kiện ghép gan tại một bệnh viện ở TPHCM.

“Chúng tôi đưa con ra Bệnh viện Nhi Trung ương (Hà Nội), với hi vọng mong manh. Khi bác sĩ nói con có thể ghép, thì cả bố và mẹ lại không hòa hợp về chỉ số ghép gan. Rồi may mắn cũng tới, khi bác của con đủ điều kiện cho con một phần gan”, chị Thảo chia sẻ.

Tháng 5/2025, bé Phương được ghép gan. Một năm sau ghép, bé tăng lên 10kg, các chỉ số men gan trở về bình thường, da hồng hào, phát triển lanh lợi. Người bác cho bé một phần gan phục hồi sức khỏe nhanh chóng, không phải dùng thêm thuốc.

100 ca ghép gan thành công tại Bệnh viện Nhi Trung ương

GS.TS Trần Minh Điển, Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương cho biết, đó chỉ là 2 trong số 100 ca ghép gan thành công tại bệnh viện trong thời gian qua. Ngày 29/5, 100 gia đình có mặt tại Lễ kỷ niệm thành tựu 100 ca ghép gan trẻ em diễn ra tại Bệnh viện Nhi Trung ương, đó là món quà vô giá với các bác sĩ.

“100 ca ghép gan không đơn thuần là một con số. Đó là hành trình hơn 20 năm kiên trì, nỗ lực, vượt qua rất nhiều khó khăn để giành lại sự sống cho các bệnh nhi mắc bệnh gan giai đoạn cuối. Đó cũng là hành trình trưởng thành của một tập thể y bác sĩ Việt Nam trong lĩnh vực ghép tạng nhi khoa đầy thử thách và nhân văn”, ông nói.

Tại Bệnh viện Nhi Trung ương, ca ghép gan đầu tiên được thực hiện năm 2005, là ca ghép gan thứ hai của cả nước, đánh dấu một bước ngoặt lớn của y học nhi khoa Việt Nam.

Trong giai đoạn đó, số lượng bệnh nhân chưa nhiều, điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị và kinh nghiệm còn rất hạn chế. Mỗi ca ghép đều là một áp lực rất lớn đối với toàn bộ ê-kíp. Các bác sĩ vừa làm, vừa học, vừa tích lũy kinh nghiệm từ các chuyên gia quốc tế. Có những đêm trắng kéo dài hàng chục giờ trong phòng mổ, có những thời điểm phải đối diện với những biến chứng vô cùng phức tạp sau ghép.

Đến nay, các kỹ thuật ghép gan tại Bệnh viện Nhi Trung ương tương đồng với nhiều trung tâm trong khu vực. Bệnh viện triển khai thành công nhiều kỹ thuật ghép gan chuyên sâu như ghép gan cấp cứu, ghép gan bất đồng nhóm máu, ghép gan cho trẻ cân nặng thấp, ghép gan cho bệnh nhân mắc bệnh lý chuyển hóa di truyền và ghép gan từ người hiến chết não.

Tháng 11 năm 2025, Bệnh viện đã thực hiện thành công ca ghép gan đầu tiên từ người cho chết não, mở ra thêm cơ hội sống cho rất nhiều trẻ em mắc bệnh gan giai đoạn cuối.

Theo GS Điển, sự phối hợp chặt chẽ của rất nhiều chuyên ngành: từ nội khoa gan mật, ngoại khoa, gây mê hồi sức, hồi sức sau ghép, chẩn đoán hình ảnh, can thiệp mạch cho tới miễn dịch và chăm sóc lâu dài sau ghép đã tăng tỷ lệ thành công sau ghép gan lên tới 92,5% sống 5 năm sau mổ, tương đồng với các trung tâm lớn trên thế giới.

Đặc biệt, chi phí một ca ghép gan tại Bệnh viện Nhi Trung ương chỉ khoảng 600-700 triệu đồng, thuộc nhóm rẻ ở Việt Nam và khu vực. Quỹ BHYT chi trả 100% cho em bé dưới 6 tuổi các thuốc, vật tư trong danh mục, nếu nằm ngoài danh mục thì gia đình phải trả thêm. Những ca có hoàn cảnh quá khó khăn, bệnh viện cũng tìm nguồn hỗ trợ cho gia đình.

Bác sĩ cũng vỡ òa khi thấy các cháu được “hồi sinh”

PGS.TS Phạm Duy Hiền, Phó Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương, cho biết trong 15 năm đầu (từ 2005-2020), 20 ca được thực hiện với sự hỗ trợ của các bác sĩ trong và ngoài nước, từ năm 2022 đến nay, bác sĩ ở viện đã làm chủ kỹ thuật ghép gan.

Trong 100 ca này, 70% các bé bị teo đường mật bẩm sinh, số còn lại là bệnh nhi mắc bệnh lý rối loạn chuyển hóa, ung thư gan nguyên phát, xơ gan giai đoạn cuối…

Bệnh viện Nhi Trung ương là đơn vị đầu tiên tại châu Á ghép gan thành công cho bệnh nhi mắc xơ gan do đột biến gen gây rối loạn chuyển hóa axit mật. Năm 2025, bệnh viện cũng thực hiện thành công ca ghép gan trẻ em đầu tiên từ người hiến chết não.

Những thành tựu này giúp trẻ mắc bệnh lý gan mật giai đoạn cuối sống khỏe mạnh ngay tại Việt Nam. Trước đây, nhóm bệnh nhi này luôn đối mặt với nguy cơ tử vong hoặc gia đình phải đưa các em ra nước ngoài điều trị với chi phí đắt đỏ.

PGS Hiền chia sẻ về ca ghép gan cấp cứu cho một bệnh nhi rối loạn chuyển hóa nặng, các chỉ số mạch, huyết áp, chức năng sống đều báo động đỏ. Bác sĩ đứng giữa ranh giới giữa ghép và không ghép. Ghép thì cơ hội mong manh, không ghép, em bé sẽ không thể qua khỏi.

Đứng trước lựa chọn sinh tử và mong mỏi của gia đình, các bác sĩ xuyên đêm ghép gan cấp cứu.

“Ca ghép căng thẳng, kết quả sau ghép cũng không tốt ngay, cả ê-kíp hồi hộp đến mất ăn mất ngủ. Ngày thứ 3, thấy trẻ hồi phục, với bác sĩ chúng tôi, như chứng kiến khoảnh khắc em bé được sinh ra lần 2, bác sĩ hạnh phúc đến rơi nước mắt”, PGS Hiền chia sẻ.

Dù đối mặt với khó khăn trong ghép gan trẻ em do cơ thể trẻ rất nhỏ, mạch máu mảnh, ngắn không thể lấy nguyên lá gan người lớn để ghép cho trẻ; nhưng điều khiến các bác sĩ trăn trở nhất, đó là nguồn tạng hiến để ghép cho trẻ còn rất hạn chế.

Đến nay, Bệnh viện thực hiện 7 ca ghép gan từ gan chia của người cho chết não, còn đại đa số ca ghép gan hiện nay ở Bệnh viện Nhi Trung ương đến từ người cho sống cùng huyết thống.

“Hiện danh sách chờ ghép gan của viện lên tới 65 bé, trong đó có 25 bé tình trạng rất nặng, rất cần nguồn tạng hiến”, PGS Hiền thông tin.

Ông chia sẻ, với bác sĩ, chứng kiến giây phút trẻ tỉnh lại, các chỉ số ổn định sau ca ghép gan là niềm hạnh phúc tột cùng. Vì thế, ông mong mỏi sẽ có thêm nhiều nguồn gan hiến, để các bệnh nhi có cơ hội nối dài cuộc đời.

Tại sự kiện, Giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương cùng các y bác sĩ cũng bày tỏ lòng biết ơn, tri ân những người hiến tạng và gia đình người hiến tạng. Chính nghĩa cử cao đẹp ấy đã mang lại cơ hội hồi sinh cho nhiều trẻ em và gia đình của các em.

Nguồn: Dân Trí